Yazar "Balaban, Meltem" seçeneğine göre listele

Listeleniyor 1 - 1 / 1
  • Küçük Resim
    Öğe
    Ortaokul Türkçe derslerinde deyimlerin öğretiminde metinsel bağlamın etkisi
    (Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2019) Balaban, Meltem; Çelik Korat, Tuğba
    Deyimler, yan ve mecaz anlamlarıyla kullanılmış birden çok sözcüğün bir araya gelmesiyle oluşan söz öbekleridir. Deyimlerin bir dilin söz varlığının en önemli yapı taşlarından olduğu söylenebilir. Bunun temel nedeni deyimlerin geniş kapsamlı bir durumu, tutumu, eylemi, olayı, olguyu vs. kısa yoldan betimleyebilmesidir. Söz varlığı edinim sürecinde metinsel bağlam önemlidir. İncelenen çalışmalar sonucunda sözcük öğrenme sürecinde sözlük kullanmaktan çok metinsel bağlam öne çıkmaktadır. Doğduktan hemen sonra insan, çevresindeki insanların konuşmalarından; okul çağına eriştikten sonra ise okuduğu, dinlediği kaynaklardan destek alarak söz varlığını geliştirir. Bu çalışmada, Türkçe derslerinde gerçekleştirilen deyim öğretiminde metinsel bağlamın etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden içerik çözümlemesinin kullanıldığı bu çalışmada, 30 sorudan oluşan bir deyim testi uygulanarak deyim başarısı birbirine denk olan üç öğrenci grubu belirlenerek uygulama gerçekleştirilmiştir. A Grubuna herhangi bir bağlam olmaksızın bir deyim listesi sunulmuş; B Grubuna aynı deyimler tümcesel bağlam içinde sunulmuş; C Grubuna iki kitap okutularak A ve B Grubuna sunulan deyimlerin aynıları sözü edilen kitaplarda geçen tümce örnekleri bağlamında sunulmuştur. A, B ve C Gruplarının deyimlerin sözlük anlamını kestirme, tümce bağlamında sunulan deyimleri ayırt etme ve deyimleri özgün tümcede kullanma becerileri karşılaştırılmıştır. Öğrencilerin beceri düzeyleri üç puanlayıcı (Türkçe öğretmeni) tarafından 1, 2 ve 3 düzeyinde puanlanmıştır. Üçlü puanlayıcıların uyumu için Fleiss Kappa uygulanmış ve puanlayıcıların uyumu A grubu için .966, B Grubu için .964 ve C grubu için .975 olarak bulunmuştur. Araştırma soruları kapsamında elde edilen çeşitli veriler, öğrencilerinin deyimlerin sözlük anlamlarını kestirme, deyimleri tümcede ayırt etme ve deyimleri özgün tümcede kullanma beceri düzeylerinin en yüksek olduğu grupların sırasıyla C Grubu, B Grubu ve A Grubu olduğunu göstermektedir. Bu çalışma deyim öğretiminde ve dolayısıyla söz varlığı edinimi sürecinde metinsel bağlamın genişlemesinin ve metinsel bağlam sıklığının artmasının öğrenmeyi artırdığını göstermektedir. Anahtar Sözcükler: deyim öğretimi, söz varlığı, metinsel bağlam, Türkçe öğretimi.