Yazar "Saliev, Meder" seçeneğine göre listele

Listeleniyor 1 - 2 / 2
  • Küçük Resim Yok
    Öğe
    K. K. Yudahin’in Kırgızca-Rusça Sözlüğünde Geçen Seyrek Kullanılan Kelimeler Hakkında Bir Değerlendirme
    (2021) Saliev, Meder
    Bu yazıda K. K. Yudahin tarafından hazırlanan ve Kırgız Türkçesinin söz varlığını incelemede önemli kaynakların biri olan 1985 tarihinde basılmış olan “Kırgızca-Rusça Sözlük” üzerinde durulmuştur. Yazarın, eserin açıklama bölümünde 31 maddelik açıklamanın 29. maddesinde bazı kelimelerin yanına ????? (seyrek) işaretini koyduğu görülmektedir. Ama yazar, bu işareti kullanırken bu işaretlediği kelimelerin niçin ve neye göre seyrek kullanılan kelimeler olduğu üzerine herhangi bir bilgilendirme yapmamıştır. Sözlükte Yudahin tarafından seyrek olarak işaretlenen kelimelere baktığımızda toplam yüz elli iki tane kelime tespit edilmiştir. Bu kelimeler Arapça, Farsça, Rusça, Çince olmakla birlikte kökeninin Moğolca olabileceği kelimler dışındaki kelimelerin yarısı Türkçe (Kırgızca) kelimelerden oluşmaktadır. Bu makalede tespit ettiğimiz seyrek kelimelerin ne anlam taşıdıkları, kelimenin kökünün neye dayandığı ve kelimenin kökünde nasıl ses olayları meydana geldiği üzerinde durulmuştur. Tespit edilen kelimeler içerisinde Arapça, Farsça ve Rusça kelimelerin Kırgız Türkçesinin ses özelliklerine uygun olarak değiştirildiği görülmektedir. Türkçe (Kırgızca) kelimelerde ise ciddi ses değişikleri görülmemekle birlikte seyrek olarak işaretlenen kelimelerin özelliklerine baktığımızda Kırgız yazı dilinde kullanılmayan kelimelerin çoğu Türkçenin tarihi dönmelerinde yazılmış olan eserlerde, Kırgız Türkçesi dışında diğer Türk lehçelerinde ve az sayıda olsa Kırgız Türkçesinin ağızlarında görülmektedir.
  • Küçük Resim
    Öğe
    Osmanaalı Sıdık Uulu'nın eserleri örneğinde geçiş dönemi Kırgızcası
    (Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2019) Saliev, Meder; Koraş, Hikmet
    Bu çalışmada 1913 ve 1914 yılında Osmanaalı Sıdık Uulu tarafından Ufa şehrinde yayınlanan "Tarih-i Kırgız Şadmaniya" ve "Muhtasar Tarih-i Kırgıziya" adlı şecere kitabının dil özellikleri ile Çağatay Türkçesi ve Çağdaş Kırgız yazı dilinin dil özellikleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışma giriş bölümü hariç toplam beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Kırgızlar, Kırgızca ve Kırgız edebiyatı hakkında bilgiler verilmiş, Kırgızlar, Kırgızların etnik kökeni ile Kırgız adının nereden geldiği hakkında bilgiler yer almıştır.Kırgızca kısmında ise Kırgızcanın tarihi dönemleri ile birlikte Kırgızlar tarafından günümüze kadar kullanılmış olan yazı sistemleri ve özellikleri ele alınmıştır. Kırgız edebiyatı kısmında da Kırgızların Sovyet öncesi sözlü ve yazılı edebiyatı ile birlikte 20.yüzyılın başlarında Cedit döneminde açılan okullar ve neşriyat faaliyetleri incelenmiştir. Sovyet dönemi Kırgız edebiyatıda kendi içinde dört dönem h?linde her dönemin özellikleriyle birlikte ele alınmıştır. 20. Yüzyılın birinci yarısına kadar Çağatay Türkçesi ortak yazı dili olarak kullanılmıştır. Mah?lli dillerin, ağızların yazı dili h?lini almaya başlamasıyla Kırgızistan'da 1924 yılından itibaren Çağatay Türkçesi yerini Çağdaş Kırgız yazı diline bırakmıştır. Çalışmamızın birinci ve ikinci bölümlerinde son dönem Çağatay Türkçesinde ele alınmış olan eserin gramer özellikleri Çağatay Türkçesi ile Çağdaş Kırgız yazı dilinin özellikleri ile karşılaştırılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde eserin ses özellikleri, Çağatay Türkçesi ile Çağdaş Kırgız yazı dilinin ses özellikleriyle karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Son dönem Çağatay Türkçesiyle ele alınan eserin ses özelliklerinin ne derecede Çağatay Türkçesi özelliklerini taşıdığı ve ne derecede Çağdaş Kırgız yazı dili ses özelliklerini taşıdığı incelenmiştir. Ikinci bölümde de eserin şekil özellikleri, Çağatay Türkçesi ve Çağdaş Kırgız yazı dilinin şekil özellikleri ile karşılaştırılmıştır. Üçüncü bölümde ise, eser üzerinde cümle bilgisi bakımından inceleme yapılmıştır ve kelime grupları ile cümle çeşitleri üzerinde durulmuştur. İncelemenin dördüncü bölümünde de eserin çevri metni(transkripsiyonlu) verilmiştir. Beşinci bölümünde de eserin dizni yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: Çağatay Türkçesi, Çağdaş Kırgız yazı dili, Cedit hareketi, ses bilgisi, şekil bilgisi, cümle bilgisi, Kırgızlar, Kırgız edebiyatı.