Yazar "Salkarbekova, Elmira" seçeneğine göre listele

Listeleniyor 1 - 1 / 1
  • Küçük Resim
    Öğe
    Kırgız Tuusu Gazetesinin ilk yılı ve Kırgız basınının doğuşu
    (Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2015) Salkarbekova, Elmira; Koraş, Hikmet
    Türklerin ilk yazılı belgelerinde adı geçen en eski Türk boylarından birisi olan Kırgızlar özellikle 20 asır başlarında sürekli savaş ve işgaller nedeniyle gücünü kaybetmiştir. 1917’de olan Büyük Ekim devriminden sonra tamamen zayıf düşen halk kendi yurdunda serserilere dönüp köle olarak çalışmak zorunda kalmış, mal-mülk ve yurdunu kaybetmiştir. Zor duruma düşen halk, Sovyetler Birliğinin uyguladığı politikayı kabul etmek zorunda kalmıştır. Gelecekte özgür bir hayat vaat eden hükümetin sözüne inanarak sosyalizmi kabullenmek mecburyetinde kalmıştır. 1922’de Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği ilan edilmiştir. 31 Ocak 1924’te ise Birliğin anayasası kabul edilerek, Sovyetler Birliğini oluşturan yeni Cumhuriyetlerin nüfüs ve sınırlarının belirlenmesi ile yeni dönem başlamıştır. Dolayısıyla Kırgızlar ve diğer Türk toplulukları; sosyal, ekonomik, kültürel, siyasî olarak değişime uğramışlardır. Medreseler ve yeni Usul-i Cedid okulları zorla kapatılarak yerine Rus okulları açılmıştır. Böylece Türkistan halkı kültürel bir asimilasyon yaşamıştır. Bu uygulanan baskılar edebiyat ve basını derinden etkilemiştir. Komunist Parti’sinin gazetelerle ilgili almış olduğu kararlar katı bir şekilde uygulanmış, yayınlanacak her yazı önceden kontrol edilerek sadece uzmanların gerekli gördüğü makale ve röportajlar yayınlanabilmiştir. 1924’de ilk defa Kırgızca yayımlanan “Erkin-Too” gazetesinde parti haberleri, hayvancılık, okuma ve okutma gibi konular işlenmiştir. Rejime karşı olabilecek yazıların yazarı ya belirtilmemiş ya da mahlas kullanılmıştır. Siyasî makaleler sorgulanıp, yazarları 1937’de katliama uğramışlardır. “Erkin-Too” gazetesi, Kırgızistan bağımsızlığa kavuştuktan sonra, 1991 yılından itibaren-“Kırgız Tuusu” adını almıştır. “Erkin-Too” gazetesi daha sonra Kırgız dilinde yayınlanacak gazetelerin çıkışına neden olmuştur ve modern edebiyatın başlangıcı da olmuştur. Bu çalışmamızda Kırgız Halkının kısa tarihine değinerek Ruslar tarafından uygulanan büyük soykırım “Ürkün” isyanının ve Sovyet Birliği rejiminin Halkın daha sonraki hayat biçimine, kültürel gelişimine olan etkisinden bahsederek basının ortaya çıkışındaki zorlukları inceledik. Kırgızca yayımlanan ilk gazete “Kırgız Tuusu”nun 1924’te Taşkent’te yayınlanan ilk üç sayısı çalışılarak Arap harfleri ile yayımlanmış gazetedeki metinler transkribe edilip Türkiye Türkçesine aktarılarak değerlendirilip örnek olarak verildi.