-çIr- ve -şIr- EKLERİNİN YAPILARI VE İŞLEVLERİ ÜZERİNE

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.authorSönmez, Mesut
dc.date.accessioned2024-11-07T13:19:03Z
dc.date.available2024-11-07T13:19:03Z
dc.date.issued2021
dc.departmentNiğde Ömer Halisdemir Üniversitesi
dc.description.abstractÇalışmanın konusu olan fiilden fiil yapım ekleri -çIr- ve -şIrdaha önceki çalışmalarda genellikle birbirlerinin varyantı olarakdeğerlendirilmişlerdir. Tespit edilebilen mevcut çalışmalarda bu ikiekin aynı ek olduğu görüşü yaygındır fakat bu eklerin yapısı ve işlevikonusunda bir görüş birliği olduğunu söylemek zordur.-şIr- eki -(I)ş- ve -(I)r- eklerinden oluşan bir birleşik ektir. -şIreki en sık olarak tap- “bulmak”, yap- “örtmek, kaplamak” ve teg-“değmek, varmak” fiilleri ile birlikte Eski Uygur Türkçesidöneminden günümüz lehçelerine kadar kullanılagelmiştir. Bu biçimiile hem işteşlik hem ettirgenlik içeren bir işleve sahiptir.-çIr- eki -çI- ve -(I)r- eklerinden oluşan bir birleşik ektir. -çIrekinin ilk kullanımına ise Eski Uygur Türkçesi döneminde kül-“gülmek” fiili üzerinde külçir- “gülümsemek” biçiminderastlanmaktadır. Bu kullanım Çağatay Türkçesi dönemine kadardevam etmiştir. Karahanlı Türkçesi döneminde ise tamçır-“damlamak” biçiminde tam- fiili üzerinde kullanımı mevcuttur. -çIrekinin bu biçimiyle, kül- “gülmek” > külçir- “gülümsemek”örneğinde olduğu gibi, fiilin köküne yakın bir anlam türeten işlevdekullanıldığı söylenebilir. -çIr- ekinin birinci kısmını oluşturduğunudüşündüğümüz, genellikle pekiştirme eki olarak değerlendirilen -çIeki bu biçimiyle veya -şI- biçimiyle bugün bazı çağdaş Türklehçelerinde de görülmektedir.
dc.identifier.doi10.32321/cutad.911334
dc.identifier.endpage297
dc.identifier.issn2587-1900
dc.identifier.issn2548-0979
dc.identifier.issue1
dc.identifier.startpage288
dc.identifier.trdizinid444151
dc.identifier.urihttps://doi.org/10.32321/cutad.911334
dc.identifier.urihttps://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/444151
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11480/12859
dc.identifier.volume6
dc.indekslendigikaynakTR-Dizin
dc.language.isotr
dc.relation.ispartofÇukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi
dc.relation.publicationcategoryMakale - Ulusal Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanı
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_20241107
dc.subjectEdebiyat
dc.subjectDil ve Dil Bilim
dc.subjectYapım Eki
dc.subjectBirleşik Ek
dc.subjectKülçir-
dc.subjectTapşur-
dc.title-çIr- ve -şIr- EKLERİNİN YAPILARI VE İŞLEVLERİ ÜZERİNE
dc.typeArticle

Dosyalar

Koleksiyon

TR-Dizin İndeksli Yayınlar Koleksiyonu